Begraafplaats Nieuweschans. Foto: Robert Mulder

Nieuw boek over Joodse begraafplaatsen: 

‘KLEIN EN GROOT ZIJN DAAR GELIJK, DE SLAAF IS VRIJ VAN ZIJN HEER’

Op 23 november 2009 zijn de eerste twee exemplaren van dit boek op een feestelijke, goed bezochte bijeenkomst uitgereikt aan Max van den Berg, Commissaris van de Koningin, en Rene de Vries, beheerder van de database begraafplaatsen op deze website.

De titel is ontleend aan het Boek Job (3:19). Het is typerend voor het onderwerp: in de dood en op de begraafplaats is iedereen gelijk. Dit bijzondere, rijk geïllustreerde boek geeft een overzicht van de 23 Joodse begraafplaatsen in de provincie Groningen. Het vormt de opmaat van de tentoonstelling met hetzelfde thema die in mei 2010 te zien is in de Folkingestraat synagoge te Groningen.

Auteur is historica drs. Han Lettinck, bekend van haar werk voor de De Vey Mestdagh Stichting. De foto’s zijn van fotograaf Robert Mulder die zijn sporen heeft verdiend in het documenteren van het godsdienstig leven in Nederland. Het boek komt uit onder auspiciën van de Stichting Historie Joods Groningen en wordt uitgegeven door Profiel te Bedum. ISBN 978 90 5294 4722. Het is te koop vanaf november 2009 voor de prijs van € 18,75.

Stenen archief

In het boek worden een voor een de begraafplaatsen gekarakteriseerd en wordt de bijzondere ligging, bijvoorbeeld op de vestingwallen van Nieuweschans of in een pastorietuin zoals in Bellingwolde beschreven. Aan de orde komen ook het ontstaan en de moeilijkheden die de plaatselijke kille in sommige gemeenten had om toestemming te krijgen een eigen begraafplaats in te richten. De versiering en symboliek op de grafstenen zijn een belangrijk cultureel erfgoed evenals de grafteksten. Zij vormen een 'stenen archief' dat veel kan vertellen over de 'Verdwenen Mediene' en de mensen die er hebben geleefd. Ook de gebruiken rond overlijden en begraven worden uitvoerig besproken.

Joods leven in Groningen

Een bijzondere waarde ontleent het boek aan de aandacht die wordt besteed aan het menselijk aspect van dit verleden. Van iedere begraafplaats wordt een aantal personen die daar ligt besproken. Het laatste hoofdstuk bevat bovendien een aantal levensschetsen van Stadjers. Zo ontstaat een beeld van de deelname en bijdrage van de Joodse bevolking aan de Groningse samenleving en hun verbondenheid daarmee. Aan de andere kant wordt een indruk gegeven van het leven in de kille. Zo komen aspecten als armenzorg, onderwijs, ruzies en rivaliteiten en feesten aan bod. Sommige verhalen over onderduiken, verraad en deportatie zijn aangrijpend, andere getuigen van hulp die dorpsgenoten die in gevaar verkeerden, hebben gegeven. Zo geeft dit boek niet alleen een overzicht van de Joodse begraafplaatsen, maar ook een inzicht in het vroegere leven van de Joodse gemeenschap in de provincie Groningen.

Max van den Berg met het eerste exemplaar van het boek "Klein en groot zijn daar gelijk"